Σημαντική μετατόπιση ισχύος στη διαλυμένη από τον πόλεμο Υεμένη, καθώς το Κίνημα Μεταβατικής Εξουσίας του Νότου (Southern Transitional Council – STC), η κύρια νότια αυτονομιστική ομάδα της χώρας, ανακοίνωσε χθες Δευτέρα τη σταθεροποίηση του ελέγχου του σε οκτώ κυβερνεία στο νότιο τμήμα της χώρας. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά από μια στρατιωτική επιχείρηση που ξεκίνησε την προηγούμενη εβδομάδα, επιβεβαιώνοντας τις προειδοποιήσεις περί αυξανόμενων εντάσεων.
Εκπρόσωπος του STC, ο Amr al-Bidh, δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ότι οι “Νότιες Ένοπλες Δυνάμεις” έχουν θέσει υπό την προστασία τους οκτώ νότια κυβερνεία, συμπεριλαμβανομένης της πόλης-λιμάνι της Άντεν. “Εστιάζουμε στην ενοποίηση του επιχειρησιακού πεδίου των ενόπλων δυνάμεών μας για να ενισχύσουμε τον συντονισμό και την ετοιμότητα, προκειμένου να εδραιώσουμε τη σταθερότητα και την ασφάλεια στο Νότο, καθώς και για να αντιμετωπίσουμε τους Χούθι, εάν υπάρξει η πρόθεση να κινηθούμε προς αυτή την κατεύθυνση”, πρόσθεσε.
Αντίθετα, η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, γνωστή ως Συμβούλιο Προεδρικής Ηγεσίας (Presidential Leadership Council – PLC), επέκρινε τις αυτονομιστικές κινήσεις, χαρακτηρίζοντας τις “μονομερείς” ενέργειες ως “κατάφωρη παραβίαση του πλαισίου της μεταβατικής φάσης”. Το PLC διατηρεί τον έλεγχο στις επαρχίες Μαρίμπ και Ταΐζ.
Η Υεμένη μαστίζεται από έναν εμφύλιο πόλεμο από το 2015, στον οποίο συγκρούονται οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι και η κεντρική κυβέρνηση στη Σανάα. Παρότι το STC αντιτίθεται στους Χούθι και συμμετέχει στο PLC, η ομάδα έχει στο παρελθόν εκφράσει την επιθυμία για διαχωρισμό της νότιας περιοχής από την Υεμένη.
Η χώρα παραμένει εύθραυστη και κατακερματισμένη, με τρεις κύριες οντότητες να ελέγχουν το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους, ενώ μικρότερες ομάδες διατηρούν επιρροή σε επιλεγμένες περιοχές.
**Οι Κύριοι Παίκτες στην Υεμένη:**
* **Κίνημα Μεταβατικής Εξουσίας του Νότου (STC):** Πρόκειται για ένα νότιο-υεμενικό αυτονομιστικό κίνημα που ιδρύθηκε στις 11 Μαΐου 2017. Δημιουργήθηκε μετά από μαζικές διαδηλώσεις στην Άντεν, οι οποίες ακολούθησαν την απόλυση του ηγέτη του, Aidarus al‑Zoubaidi, ο οποίος πλέον προεδρεύει του 26μελούς συμβουλίου και συμμετέχει στο PLC. Κύριος στόχος του STC είναι η “επαναφορά του Νότιου Κράτους”, αναφερόμενο στο ανεξάρτητο κράτος που υπήρχε στο νότο πριν από την ενοποίηση με το βορρά, μεταξύ 1967 και 1990. Με την υποστήριξη μιας περιφερειακής δύναμης, το STC ελέγχει παραστρατιωτικές δυνάμεις, αρχικά γνωστές ως “Security Belt” και τώρα ευρύτερα ως “Νότιες Ένοπλες Δυνάμεις”. Το STC έχει αποκτήσει σημαντική εδαφική και πολιτική επιρροή στη νότια Υεμένη, καταλαμβάνοντας την Άντεν. Έχει επανειλημμένα κηρύξει αυτονομία στις περιοχές υπό τον έλεγχό του, επικαλούμενο διαφθορά και κακοδιαχείριση της κυβέρνησης. Την προηγούμενη εβδομάδα, το STC κατέλαβε μεγάλα τμήματα της πλούσιας σε πετρέλαιο κυβέρνησης Χαντραμούτ, συμπεριλαμβανομένου του προεδρικού παλατιού στο Σέιγιουν, δηλώνοντας ότι στόχος του ήταν η “αποκατάσταση της σταθερότητας, ο τερματισμός του χάους και η παύση της εκμετάλλευσης της περιοχής από δυνάμεις ξένες προς την κοιλάδα και την κυβέρνηση”.
* **Συμβούλιο Προεδρικής Ηγεσίας (PLC):** Το PLC συστάθηκε το 2022, όταν ο πρώην πρόεδρος της Υεμένης Abd-Rabbu Mansour Hadi μετέφερε επίσημα τις εξουσίες του σε ένα νέο όκταμελές σώμα. Ο ρόλος του είναι να διαχειρίζεται τις πολιτικές, στρατιωτικές και ασφαλιστικές υποθέσεις της Υεμένης κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου και να κατευθύνει διαπραγματεύσεις για μόνιμη κατάπαυση του πυρός. Προεδρεύεται από τον Rashad al-Alimi, σύμβουλο του Hadi και πρώην υπουργό Εσωτερικών της κυβέρνησης του αείμνηστου Προέδρου Ali Abdullah Saleh. Η σύνθεση του PLC περιλαμβάνει ένα μείγμα βόρειων και νότιων πολιτικών και στρατιωτικά συνδεδεμένων ηγετών, συμπεριλαμβανομένου του STC, σε μια προσπάθεια ενοποίησης των κύριων αντι-Χούθι δυνάμεων. Κατά την έναρξη της λειτουργίας του, ο al-Alimi δεσμεύτηκε για τερματισμό του εμφυλίου πολέμου, οικονομική σταθερότητα και άμβλυνση της ανθρωπιστικής κρίσης. Ωστόσο, από το 2022, οι εσωτερικές διαιρέσεις μεταξύ των μελών του PLC, που εκπροσωπούν διαφορετικά πολιτικά και περιφερειακά συμφέροντα, έχουν βαθύνει, καθιστώντας το σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικό.
* **Χούθι (Ansar Allah):** Οι Χούθι, μια ομάδα που υποστηρίζεται στρατιωτικά από το Ιράν, ελέγχουν τουλάχιστον πέντε επαρχίες στο βόρειο και βορειοδυτικό τμήμα της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Σανάα. Ελέγχουν επίσης αρκετές περιοχές στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία. Η προέλευσή τους χάνεται στη δεκαετία του 1990, και είχαν πολεμήσει με τις κυβερνητικές δυνάμεις της Υεμένης κατά την εποχή του Ali Abdullah Saleh. Ο Saleh αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την προεδρία μετά τις μαζικές διαδηλώσεις εναντίον της διακυβέρνησής του κατά την Αραβική Άνοιξη του 2011. Οι Χούθι ενισχύθηκαν και επιδίωξαν να εδραιώσουν την εξουσία τους. Έγιναν γνωστοί διεθνώς το 2014, όταν ξεκίνησαν μια ένοπλη εξέγερση κατά της κυβέρνησης της Υεμένης, αναγκάζοντας τον πρώην πρόεδρο Hadi να εγκαταλείψει την πρωτεύουσα και να παραιτηθεί. Αυτή η κατάληψη οδήγησε στην κατάρρευση της κυβέρνησης, προκαλώντας μια σοβαρή πολιτική και στρατιωτική κρίση, ενώ επιδείνωσε τις ήδη δεινές ανθρωπιστικές συνθήκες στη χώρα. Στα επόμενα χρόνια, οι Χούθι αντιστάθηκαν σε έναν ευρύ στρατιωτικό συνασπισμό υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας. Από το 2022, οι συγκρούσεις έχουν παγώσει σε μεγάλο βαθμό, αν και συνεχίζονται περιστασιακές συγκρούσεις και μετατοπίσεις στρατιωτικών θέσεων. Τον Νοέμβριο του 2023, οι Χούθι άρχισαν να στοχοποιούν εμπορικά και στρατιωτικά πλοία που φέρονταν να έχουν ισραηλινούς δεσμούς, μια εκστρατεία με στόχο την πίεση προς το Ισραήλ να σταματήσει τον πόλεμο στη Γάζα, ο οποίος ξεκίνησε στις 7 Οκτωβρίου 2023. Επίσης, εξαπέλυσαν πολλαπλές επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ, με ορισμένες επιθέσεις να φέρονται να έχουν πλήξει τους στόχους τους.
