Η ραγδαία πτώση των ποσοστών γεννητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελεί πλέον το «μεγάλο ερώτημα της εποχής μας», σύμφωνα με τον Jesus Fernandez-Villaverde, καθηγητή οικονομικών στο University of Pennsylvania. Όπως επισημαίνει πρόσφατο δημοσίευμα των Financial Times, η εκτεταμένη χρήση των έξυπνων κινητών τηλεφώνων (smartphones) και ο περιορισμός των δια ζώσης ανθρώπινων σχέσεων ενδέχεται να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για αυτή τη δημογραφική κάμψη.
Η ανάλυση στοιχείων πληθυσμού σε συνδυασμό με δεδομένα αναζητήσεων από την Google δείχνει μια απότομη μείωση των γεννήσεων σε πολλές χώρες αμέσως μετά την ευρεία υιοθέτηση των smartphones, ανεξάρτητα από προγενέστερες δημογραφικές τάσεις. Οι ερευνητές Nathan Hudson και Hernan Moscoso-Boedo από το University of Cincinnati, σε μελέτη τους για την ανάπτυξη των δικτύων 4G σε ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο, υποστηρίζουν ότι τα κινητά άλλαξαν ριζικά τον τρόπο που οι νέοι αλληλεπιδρούν, μειώνοντας δραστικά την προσωπική επαφή.
Τα στατιστικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία, τα ποσοστά γεννήσεων μεταξύ εφήβων και νεαρών ενηλίκων παρέμειναν σταθερά στις αρχές της δεκαετίας του 2000, για να αρχίσουν να πέφτουν κατακόρυφα μετά το 2007, όταν η χρήση των συγκεκριμένων συσκευών έγινε μαζική. Παρόμοιες τάσεις καταγράφηκαν στη Γαλλία και την Πολωνία από το 2009, στο Μεξικό, το Μαρόκο και την Ινδονησία γύρω στο 2012, ενώ χώρες όπως η Γκάνα, η Νιγηρία και η Σενεγάλη σημείωσαν απότομη πτώση την περίοδο 2013-2015.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Eurostat, ο πληθυσμός της ΕΕ αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 11% —δηλαδή κατά περίπου 53 εκατομμύρια άτομα— μέσα στα επόμενα 75 χρόνια. Με τον δείκτη γονιμότητας να υποχωρεί στα 1,3 παιδιά ανά γυναίκα, ο πληθυσμός προβλέπεται να κορυφωθεί στα 453 εκατομμύρια το 2029 και να πέσει κάτω από τα 400 εκατομμύρια μέχρι το τέλος του αιώνα. Σε μια προσπάθεια ενίσχυσης των κοινωνικών δεσμών, η Ρωσία προχώρησε το 2024 στην επιβολή περιορισμών, απαγορεύοντας τη χρήση κινητών τηλεφώνων από τους μαθητές εντός των σχολικών αιθουσών, πλην περιπτώσεων έκτακτης ανάγκης.
