Σφοδρές αντιδράσεις προκάλεσε η νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία χαρακτηρίζει την Ευρώπη ως μια προβληματική, φθίνουσα δύναμη, που ενδεχομένως να χάσει στο μέλλον την αξία της ως σύμμαχος της Ουάσινγκτον. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η γερμανική κυβέρνηση άσκησαν δριμεία κριτική στην 33σέλιδη έκθεση, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.
Το εθνικό έγγραφο ασφαλείας, που κυκλοφόρησε από την κυβέρνηση του Προέδρου Donald Trump, περιέχει σκληρές επικρίσεις προς την Ευρώπη, αναφέροντας ότι αντιμετωπίζει την «προοπτική πολιτισμικής διαγραφής» λόγω της μετανάστευσης. Επιπλέον, κατηγορεί την Ευρώπη για «λογοκρισία της ελευθερίας του λόγου» και καταστολή των αντι-μεταναστευτικών κινημάτων, ενώ υπονοεί ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να αποσύρουν την ομπρέλα ασφαλείας που διαχρονικά παρείχαν.
Αυτή η αντιπαράθεση, που λαμβάνει χώρα εν μέσω αυξανόμενης πίεσης από την Ουάσινγκτον προς την Ουκρανία για συμφωνία τερματισμού του πολέμου με τη Ρωσία, αντικατοπτρίζει αυτό που ο Ευρωπαίος ηγέτης Κόστα χαρακτήρισε ως «αλλαγμένη» σχέση μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.
«Πρέπει να εστιάσουμε στην οικοδόμηση μιας Ευρώπης που πρέπει να κατανοήσει ότι οι σχέσεις μεταξύ συμμάχων και οι μεταπολεμικές συμμαχίες έχουν αλλάξει», δήλωσε ο Κόστα από το Ινστιτούτο Jacques Delors στο Παρίσι. Σχετικά με τις παρατηρήσεις της στρατηγικής για την ελευθερία του λόγου, ο Κόστα προειδοποίησε: «Δεν θα υπάρξει ποτέ ελευθερία του λόγου, εάν η ελευθερία πληροφόρησης των πολιτών θυσιάζεται για τους σκοπούς των τεχνολογικών ολιγαρχών στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Ο Κόστα επέκρινε έντονα τους ισχυρισμούς περί λογοκρισίας στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι μόνο οι Ευρωπαίοι πολίτες μπορούν να αποφασίσουν ποια κόμματα πρέπει να τους κυβερνούν. «Αυτό που δεν μπορούμε να δεχτούμε είναι αυτή η απειλή παρέμβασης στην ευρωπαϊκή πολιτική ζωή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τους Ευρωπαίους πολίτες στην απόφαση για το ποια είναι τα σωστά και ποια τα λάθος κόμματα», δήλωσε. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την Ευρώπη στο όραμά της για την ελευθερία του λόγου», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι «η ιστορία μας έχει διδάξει ότι δεν υπάρχει ελευθερία του λόγου χωρίς ελευθερία πληροφόρησης».
Στο Βερολίνο, ο Sebastian Hille, αναπληρωτής εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης, χαρακτήρισε ορισμένες από τις κριτικές του εγγράφου ως «ιδεολογία παρά στρατηγική». «Οι πολιτικές ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης, είναι μεταξύ των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ», δήλωσε. Επίσης, το Βερολίνο διαφώνησε με την παράλειψη της ταξινόμησης της Ρωσίας, η οποία τον Φεβρουάριο του 2022 εξαπέλυσε πλήρους κλίμακας εισβολή στην γειτονική Ουκρανία, ως απειλή. «Στεκόμαστε δίπλα στην κοινή ανάλυση του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με την οποία η Ρωσία αποτελεί κίνδυνο και απειλή για τη διατλαντική ασφάλεια», πρόσθεσε.
Οι διαφορές σχετικά με τη Ρωσία είναι εμφανείς, καθώς το αμερικανικό έγγραφο δηλώνει ότι η Ουάσινγκτον επιθυμεί βελτίωση των σχέσεων με τη Μόσχα, έχοντας «θεμελιώδες συμφέρον» στον τερματισμό της σύγκρουσης με την Ουκρανία για «επαναφορά στρατηγικής σταθερότητας με τη Ρωσία», ενώ επικρίνει τις «μη ρεαλιστικές προσδοκίες» των Ευρωπαίων αξιωματούχων για λύση στον πόλεμο.
Ένα αρχικό αμερικανικό σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου, το οποίο θα επέτρεπε στη Ρωσία να διατηρήσει μεγάλα εδάφη στην ανατολική Ουκρανία, προκάλεσε κριτική από Ευρωπαίους ηγέτες, εν μέσω ανησυχιών ότι η Ουάσινγκτον προσπαθεί να πιέσει το Κίεβο να αποδεχθεί δυσμενείς όρους. Το σχέδιο έχει πλέον τροποποιηθεί, αρχικά με τη συμβολή της Ουκρανίας και των Ευρωπαίων συμμάχων της, και στη συνέχεια σε συναντήσεις μεταξύ Ουκρανών και Αμερικανών αξιωματούχων.
Αντίθετα, η Μόσχα έχει χαιρετίσει το στρατηγικό έγγραφο του Trump. Ο Κόστα δήλωσε ότι, δεδομένης της θέσης του εγγράφου για την Ουκρανία, «μπορούμε να καταλάβουμε γιατί η Μόσχα μοιράζεται [το όραμά του]». «Ο στόχος αυτής της στρατηγικής δεν είναι μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη. Είναι μόνο [για] το τέλος των εχθροπραξιών και τη σταθερότητα των σχέσεων με τη Ρωσία», είπε. «Όλοι θέλουν σταθερές σχέσεις με τη Ρωσία», κατέληξε ο Κόστα, «αλλά «δεν μπορούμε να έχουμε σταθερές σχέσεις με τη Ρωσία όταν η Ρωσία παραμένει απειλή για την ασφάλειά μας».
