Το φιλόδοξο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επένδυση άνω των 20 δισεκατομμυρίων ευρώ (23,5 δισεκατομμύρια δολάρια) στη δημιουργία gigafactories τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης κριτικής. Εν όψει της επίσημης έναρξης του προγράμματος, νομοθέτες και ειδικοί εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με την ύπαρξη πραγματικής ζήτησης για τις εν λόγω εγκαταστάσεις.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, παρουσίασε για πρώτη φορά το πλάνο τον Φεβρουάριο του 2025, προβάλλοντάς το ως την ευρωπαϊκή απάντηση στα μεγάλης κλίμακας υπολογιστικά έργα των ΗΠΑ. Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή τεσσάρων ή πέντε μεγα-εγκαταστάσεων, με την επίσημη πρόσκληση υποβολής προτάσεων να αναμένεται την άνοιξη. Ωστόσο, οι αντιδράσεις είναι ήδη ορατές. Ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Sergey Lagodinsky, ανέφερε χαρακτηριστικά στο Politico ότι κανείς δεν μπόρεσε να του εξηγήσει το επιχειρηματικό μοντέλο πίσω από αυτές τις gigafactories. «Κάποιοι λένε ότι χρειαζόμαστε περισσότερη υπολογιστική ισχύ στην Ευρώπη, αλλά όταν ρωτάω για ποιο σκοπό, η απάντηση είναι πως δεν έχει σημασία», σημείωσε ο ίδιος.
Την ίδια στιγμή, η Nicoleta Kyosovska, ερευνήτρια σε δεξαμενή σκέψης με έδρα τις Βρυξέλλες, περιέγραψε τα προγραμματισμένα κέντρα δεδομένων ως «καθεδρικούς ναούς στην έρημο». Επισημαίνει ότι η Ευρώπη διαθέτει μόνο μία εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης ικανή να αξιοποιήσει τέτοιες υποδομές, τη γαλλική startup Mistral, η οποία ωστόσο αναπτύσσει ήδη τα δικά της κέντρα δεδομένων. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Ευρώπη χρειάζεται υπολογιστική κυριαρχία για να αποφύγει την εξάρτηση από άλλες ηπείρους.
Ο σκεπτικισμός αυτός εντάσσεται σε μια ευρύτερη ανησυχία για τις παγκόσμιες δαπάνες στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Εταιρείες όπως οι Alphabet, Amazon, Meta και Microsoft φέρονται να σχεδιάζουν επενδύσεις ύψους 725 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το τρέχον έτος. Ο Gary Marcus, ομότιμος καθηγητής στο New York University, χαρακτήρισε τις προβλεπόμενες δαπάνες ως τη «μεγαλύτερη κακή κατανομή κεφαλαίου στην ιστορία», ενώ ο αναλυτής τεχνολογίας Ed Zitron υποστήριξε ότι τα οικονομικά των κέντρων δεδομένων δεν βγάζουν νόημα, καθώς οι περισσότερες startups τεχνητής νοημοσύνης παραμένουν μη κερδοφόρες. Παράλληλα, οι καταναλωτές εκφράζουν την έντονη δυσαρέσκειά τους για την παγκόσμια κρίση στα τσιπ, με τον μηχανικό λογισμικού Jatin K Malik να υποστηρίζει πως η εκτόξευση της τιμής της μνήμης RAM οφείλεται σε αλόγιστες αγορές για εξοπλισμό που δεν έχει ακόμη παραχθεί και για ανάγκες που, μαθηματικά, παραμένουν ανύπαρκτες.
